Jeśli czujesz, że w Twoim życiu powtarzają się te same, bolesne scenariusze – wybierasz nieodpowiednich partnerów, nadmiernie krytykujesz siebie lub reagujesz nieproporcjonalnie silnymi emocjami na błahe sytuacje – być może utknąłeś w swoich schematach. Jeśli czytasz ten artykuł, być może zastanawiasz się na czym polega terapia schematów i czy to metoda dla mnie? W tym artykule przybliżę Ci ten nurt, który łączy w sobie „głębię” psychodynamiczną z praktycznością nurtu poznawczo-behawioralnego.

Na czym polega terapia schematów

Terapia schematów (Schema Therapy) to nowoczesne podejście opracowane przez Jeffreya Younga. Wywodzi się z terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), ale idzie o krok dalej. Skupia się na tzw. Wczesnych Nieadaptacyjnych Schematach, czyli głęboko zakorzenionych wzorcach myślenia, odczuwania i zachowania, które powstały w dzieciństwie w wyniku niezaspokojenia kluczowych potrzeb emocjonalnych.

Dla kogo jest adresowana terapia schematów?

Ten nurt jest szczególnie skuteczny w pracy z problemami, które mają charakter przewlekły i „sztywny”. Rekomenduje się go osobom, które:

• zaburzeniami osobowości (np. borderline, osobowość unikająca).
• Cierpią na nawracające depresje lub lęki, które nie poddają się standardowemu leczeniu.<
• Mają trudności w relacjach interpersonalnych (np. lęk przed odrzuceniem, nadmierna uległość, problemy z agresją).

• Czują, że ich problemy są „częścią ich natury” i towarzyszą im od zawsze.

Czym różni się od innych nurtów

W porównaniu do klasycznej terapii CBT, terapia schematów kładzie znacznie większy nacisk na:

1. Emocje i doświadczenia z dzieciństwa: Szukamy źródła problemu w przeszłości, aby zrozumieć, dlaczego schemat powstał.
2. Relację terapeutyczną: Terapeuta nie jest tylko chłodnym obserwatorem, ale aktywnym wsparciem.
3. Dłuższy czas trwania: To zazwyczaj proces średnio- lub długoterminowy (od roku do kilku lat).

Czego spodziewać się na sesjach? Przykładowe techniki

Terapia schematów jest bardzo doświadczalna. Nie tylko rozmawiamy, ale przede wszystkim „czujemy”. Oto kluczowe techniki:

• Praca z wyobraźnią: Polega na powrocie w wyobraźni do trudnych wspomnień z dzieciństwa i „nadpisaniu” ich zakończenia w taki sposób, aby potrzeby dziecka zostały zaspokojone.
• Dialogi na krzesłach: Technika zapożyczona z Gestaltu, w której pacjent prowadzi dialog między różnymi częściami siebie (np. między „Wewnętrznym Krytykiem” a „Zdrowym Dorosłym”).
• Edukacja o trybach: Uczymy się rozpoznawać momenty, w których „włącza się” nam dany tryb (np. Tryb Karażącego Rodzica lub Tryb Odłączonego Obrońcy).

Wyjątkowa relacja: „Ograniczone powtórne rodzicielstwo”

To serce terapii schematów. Relacja z terapeutą opiera się na koncepcji limited reparenting. Oznacza to, że terapeuta w bezpiecznych, profesjonalnych granicach stara się częściowo zaspokoić te potrzeby emocjonalne pacjenta, których nie zaspokoili jego opiekunowie w dzieciństwie (np. potrzebę bezpieczeństwa, akceptacji czy empatii).

Ważne: Celem nie jest uzależnienie pacjenta od terapeuty, ale zbudowanie w nim poprzez modelowanie wewnętrznego „Zdrowego Dorosłego”, który z czasem sam zaopiekuje się swoimi potrzebami.

Zrozumienie tego, na czym polega terapia schematów, to pierwszy krok do przerwania błędnego koła destrukcyjnych zachowań. To droga od bólu przeszłości do wolności wyboru w dorosłym życiu.

Literatura źródłowa:

1. Young, J. E., Klosko, J. S., Weishaar, M. E. (2014). Terapia schematów. Przewodnik praktyka. Gdańsk: GWP.

2. Young, J. E., Klosko, J. S. (2012). Program zmiany sposobu życia. Uwalnianie się z pułapek psychologicznych. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia.

Udostępniając (poniżej szybka opcja), “lajkując” pomagasz dotrzeć temu artykułowi do większej liczby osób. Jeśli możesz podziel się tym artykułem ze znajomymi.