Słowo stres towarzyszy nam niemal każdego dnia. Używamy go, gdy mamy za dużo pracy, gdy kłócimy się z bliskimi lub gdy stoimy w korku. Jednak z punktu widzenia psychologii i fizjologii, mechanizm ten jest znacznie bardziej złożony niż tylko „poczucie zdenerwowania”. To biologiczna odpowiedź Twojego organizmu na wyzwania, które stawia przed Tobą środowisko.

Jako terapeuta poznawczo-behawioralny (CBT) pomagam pacjentom zrozumieć, że stres sam w sobie nie jest wrogiem – staje się nim dopiero wtedy, gdy tracimy nad nim kontrolę lub gdy trwa zbyt długo.

Czym dokładnie jest stres?

Najprościej mówiąc, stres to stan zakłócenia homeostazy (równowagi) organizmu. Kiedy Twój mózg rejestruje zmianę lub zagrożenie, uruchamia kaskadę reakcji hormonalnych (wyrzut adrenaliny i kortyzolu), przygotowując Cię do działania.

W nurcie CBT podkreślamy, że to, jak oceniasz daną sytuację, decyduje o tym, jak silny będzie Twój stres. Jeśli wierzysz, że poradzisz sobie z wyzwaniem, Twoja reakcja będzie inna, niż gdy ocenisz sytuację jako beznadziejną.

Najważniejsze rodzaje stresu

Nie każdy stres jest taki sam. W psychologii wyróżniamy dwa główne nurty, które pomagają zrozumieć, dlaczego czasem czujemy się zmotywowani, a innym razem całkowicie przytłoczeni:

1. Eustres (Stres pozytywny): To krótki, mobilizujący stres, który popycha Cię do działania. Czujesz go przed ślubem, awansem czy ważnym wystąpieniem. Dodaje energii, wyostrza zmysły i pomaga osiągać cele.

2. Dystres (Stres negatywny): To właśnie ten rodzaj, który potocznie nazywamy „stresowaniem się”. Pojawia się, gdy bodźce są zbyt silne lub trwają za długo. Dystres paraliżuje, obniża odporność i prowadzi do wyczerpania.

3. Stres ostry: Nagła, intensywna reakcja na konkretne wydarzenie (np. stłuczka samochodowa).

4. Chroniczny stres: Długotrwałe napięcie, które nie daje szansy na regenerację.

Objawy, jakie wywołuje stres

Kiedy dopada Cię silny stres, Twoje ciało i umysł wysyłają jasne sygnały. Warto je znać, by zareagować, zanim przerodzą się w poważniejsze problemy:

• W ciele: drżenie rąk, przyspieszone tętno, bóle brzucha, napięcie w karku (bole psychosomatyczne).

• W emocjach: drażliwość, lęk, nagłe wybuchy złości lub płaczu.

• W zachowaniu: objadanie się lub brak apetytu, sięganie po używki, wycofywanie się z relacji.

Jak terapia CBT pomaga oswoić stres?

Terapia poznawczo-behawioralna uczy, że między wydarzeniem a Twoją reakcją (czyli tym, jak silny jest stres) znajdują się Twoje myśli. Jeśli zmienimy interpretację zdarzenia, zmieni się intensywność Twojego napięcia.

W pracy nad tematem, jakim jest stres, wykorzystujemy:

• Analizę poznawczą: Sprawdzamy, czy Twoje wymagania wobec siebie nie są nierealne.

• Treningi relaksacyjne: Uczymy układ przywspółczulny, jak wygaszać reakcję alarmową.

• Rozwiązywanie problemów: Zamiast martwić się (co nasila GAD), uczymy się konkretnych kroków zaradczych.

Czy można żyć bez stresu?

Całkowite wyeliminowanie zjawiska, jakim jest stres, nie jest możliwe ani zdrowe. Sztuka polega na tym, by umieć nim zarządzać i nie pozwalać, by eustres zamienił się w niszczący dystres.

Jeśli czujesz, że stres dominuje w Twoim życiu, a Ty nie potrafisz już samodzielnie „wyłączyć” napięcia – zapraszam na konsultację. Jako terapeuta CBT pomogę Ci odzyskać równowagę i nauczę Cię, jak sprawić, by stres znów pracował na Twoją korzyść, a nie przeciwko Tobie.

Udostępniając (poniżej szybka opcja), “lajkując” pomagasz dotrzeć temu artykułowi do większej liczby osób. Jeśli możesz podziel się tym artykułem ze znajomymi.